sobota, 26 kwietnia 2014

Kalwinizm, kilka zasad



Kalwinizm lub protestantyzm reformowany poza tym co wynosi, czy kontynuuje z dziedzictwa Huldrycha Zwingliego, stanowi system teologiczny w znaczącej części zbudowany na myśli i pismach Jana Kalwina.

Niemniej, nie można zapomnieć, że jego główne elementy były już wyartykułowane przez Lutra, jak na przykład:  
- usprawiedliwienie przez wiarę bez dzieł
- i zdanie się na Biblię, jako normę mającą priorytet nad tradycją i praktykami kościelnymi.

Ideami szczególnie podkreślanymi przez kalwinizm są pierwszeństwo (suwerenność absolutna) lub transcendencja Boga.
Ten element dominuje w kwestii zbawienia, w rozumieniu dzieła Chrystusa oraz  jest ważniejszy niż sama siła wiary.


Dla kalwinizmu bardzo charakterystyczna jest teoria Pisma Świętego, będącego jedynym odniesieniem, przeciw wszystkim ludzkim mocom i władzom; tekst Pisma jest rozumiany jako ustrukturyzowany zgodnie z Bożym zamierzeniem Przymierza.

Sakramenty są interpretowane  jako zewnętrzne znaki łaski Bożej (do przyjmowania w Duchu), prezentując tym samym pozycję pośrednią między symbolizmem Zwingliego a konsubstancjacją Lutra.

Organizacja Kościoła przechodzi przez sieć relacji wzajemnych, podkreślających szacunek do każdego członka Kościoła.
Ma ona charakter ustrukturalizowany, ale o typie synodalnym (tzn. oparty o reprezentację wybranych delegatów kościelnych).

W Genewie, autorytet episkopalny był wykonywany nie przez jedną osobę, ale przez tzw. Kompanię Pastorów i Konsystorz.
Mówimy tu zatem o ministerium episkopalnym wykonywanym kolegialnie, a nie indywidualnie, co jest elementem bardzo charakterystycznym dla nurtu reformowanego.

W rozwoju Kościołów reformowanych wyraźnie widać zainteresowanie tym nurtem prezentowane przez nowo tworzące się klasy średnie, miejskie i mieszczańskie.

Po śmierci Kalwina akcent zaczęto kłaść na doktrynę tzw. predestynacji, rozbudowaną przez Teodora Bezę (1519-1605) i opartą o akcentowanie sprawiedliwości i miłosierdzia
Bożego, jako objawów suwerenności chwały Boga.
Linia ta stanęła u podstaw postanowień Synodu w Dordrechcie (1618-1619), kiedy to system kalwiński został zaatakowany od wewnątrz.

Ortodoksja kalwinistyczna zderzyła się z czasem z ortodoksją luterańską, szczególnie przywiązaną do tego, co głosi Formuła Zgody z 1580 r.: „To nie tylko jako Bóg, ale jako człowiek Chrystus wie i może wszystko, że jest obecny blisko wszystkich stworzeń”.
Kalwinizm kładzie dla odmiany akcent na wniebowstąpienie Chrystusa (który nie jest dzisiaj obecny, jak tylko via Duch Święty) i na rodzaj prymatu Ojca w samym sercu zbawienia.
Kalwin pisze, że Chrystus zstąpił na ziemię w swoim wcieleniu i działał podczas swego śmiertelnego życia. Jezus Chrystus, jak jest powiedziane w Piśmie, wstąpił do nieba, ale Jego boskość nie opuściła nieba (por. IRC II, XIII, 4).

To na podłożu kalwinizmu narodziły się purytanizm i metodyzm (a współcześnie także protestantyzm ewangeliczny), podczas gdy tzw. pietyzm pojawił się na gruncie luteranizmu.

Wiara kalwinistyczna, poprzez mnogość teologii i systemów kościelnych, odniosła wielki sukces na całym świecie.
Kalwinizm jest przede wszystkim obecny w Szwajcarii, Francji, Holandii, na Węgrzech, (także w niewielkim stopniu w Polsce), w Szkocji, Ameryce Północnej, Afryce Południowej, w Indonezji i Korei, gdzie został silnie naznaczony przez język i kulturę krajów, które go zaadoptowały.

Myśl kalwińska szeroko przekroczyła granice Kościołów prezbiteriańskich lub reformowanych, które w oparciu o nią powstały.
Ukazuje się ona np. w Trzydziestu dziewięciu artykułach (1563) Kościoła Anglikańskiego i w Confessio fidei (1629) patriarchy prawosławnego Cyryla Lukarisa (1572-1638), który okazywał głęboka sympatie wobec kalwinizmu.

Dzisiaj w świecie, kalwinizm okazał się przede wszystkim religią klas średnich wykształconych, które zaangażowały się i miały oraz mają znaczące osiągnięcia w walce o rozwój prawa i praworządności, sprawiedliwości społecznej, edukacji i rozwoju etycznego społeczeństw, np. w rozwoju systemów demokratycznej reprezentatywności, zniesienie niewolnictwa,  a także w powstanie Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz