czwartek, 13 czerwca 2013

Chrześcijanie ewangelikalni/ewangeliczni...

W świecie protestanckim, historycznie rzecz ujmując, termin „ewangeliczny” (jako odnoszący się do Ewangelii, czyli wskazujący na czerpanie inspiracji przede wszystkim z Pisma Świętego) dotyczy szeregu różnych rzeczywistości. 
W wieku XVI był on synonimem „protestanta”. Ten sens zachował on w języku niemieckim, gdy mówi się przede wszystkim o Evangelische Kirche in Deutschland. W języku polskim najbliższemu znaczeniu takiego rozumienia zawartej w nim treści odpowiada słowo „ewangelicki”, określające dzisiaj przede wszystkim protestanckie Kościoły 

Reformacji historycznej; przede wszystkim luterański i reformowany (znane formalnie jako Ewangelicko-augsburski i Ewangelicko-reformowany), ale także Kościół metodystyczny (Ewangelicko-metodystyczny)... 

W świecie anglo-saksońskim, począwszy od końca wieku XVIII termin evangelical przyjął  sens bardzo szczególny. Rozpowszechnił się on dzięki ruchowi zwanemu Przebudzeniem Kościołów, określanemu także mianem evangelical movement, którego apogeum w Wielkiej Brytanii przypada na lata między 1780 a 1830 r. 
Ruch ten nie dotyczył jednego, szczególnego Kościoła, ale wśród jego adeptów (owego ruchu przebudzeniowego) byli wierni zarówno z Kościoła anglikańskiego (czyli bardzo tradycyjnego), jak i z tzw. Kościołów non-konformistycznych (czyli np. baptyści, kongregacjonaliści, itd.), a co ważne objął on sobą całość świata protestanckiego w Europie, jak i w USA. 




Jego punkt wyjścia nie jest w ścisłym sensie teologiczny (czyli związany z uporządkowaną doktrynalnie refleksją teologiczną), akcentując przede wszystkim chrześcijańskie doświadczenie wewnętrznego nawrócenia. 
Chrześcijanin „ewangeliczny” (bądź ewangelikalny), zgodnie z wyżej wspomnianym pragnieniem wewnętrznego nawrócenia, odczuwa okropność grzechu, ale także nieskończone miłosierdzie Boże i rozległość Jego łaski, którą dla grzesznika czyni osiągalną jego nawrócenie serca. 

To kładzenie nacisku na wiarę indywidualną i niejaka relatywizacja przynależności konfesyjnej (wewnątrz rodziny Kościołów protestanckich) staną się głównymi charakterystykami ruchu ewangelikalnego (ewangelicznego), związanego z Przebudzeniem. 

Kiedy w 1846 ukonstytuuje się w Londynie Alians ewangeliczny, da on sobie za cel gromadzenie, dotykanie swoim programem, bardziej jednostek, osób niż Kościołów (podkreślając tym samym swoją otwartość konfesyjną). 

W trakcie późniejszych debat niektórzy ewangelikalni będą uważali się za wyrazicieli określonych pozycji dogmatycznych, uważając je za jedyne ortodoksyjne, w niektórych przypadkach ciążąc do nie zawsze szczęśliwego fundamentalizmu doktrynalnego (podkreślmy: sprzecznego z pierwotną inspiracją ruchu - evangelical movement). 

Co warto jednak zauważyć, w swoim rozwoju historycznym współczesny ewangelikalizm wytworzył się jako nurt bardzo niejednorodny i bardzo złożony. Istnieją w nim tendencje bardzo ortodoksyjne teologicznie, ale także te o charakterze liberalnym (w ostatnim czasie bardzo liczne, organizujące także międzynarodowe kongresy teologiczne) oraz typowo pietystyczne. 

W większości przypadków chrześcijanie ewangelikalni są bardzo uważni na jednostkę ludzką, na jej pobożność, są także nastawieni na zachowywanie przez nią rzetelnej moralności. 
W niektórych sytuacjach, zwłaszcza w krajach bogatych, widać pewną słabość środowisk ewangelikalnych w refleksji związanej z problemami socjo-politycznymi, które uważają te środowiska za jakby z dalszego planu. 
Trzeba jednak strzec się przed wszelką formą uogólnień, w każdej z wyżej wspomnianych kwestii. 
Choćby mówiąc o sprawach społecznych: i w tej sferze znajdujemy wielu ewangelikalnych bardzo zaangażowanych. Warto tu dla przykłądu przypomnieć słynnego pastora baptystów Martina Luthera Kinga, który w latach 60-tych XX wieku był głównym liderem amerykańskiego ruchu walczącego z nierównościami społęcznymi o charakterze rasowym. 

Od drugiej połowy XIX wieku, zwłaszcza do 1945 r., termin „ewangeliczny” był często używany w odniesieniu do prądu doktrynalnego, który walczył z liberalnymi innowacjami teologicznymi. 
W takim wymiarze, adepci tego kierunku (ewangelicznego) kładli nacisk na wierność Ewangelii, o której to - według nich - niektórzy liberalni mieli skłonność zapominać... 

Współcześnie, tożsamość ewangeliczna (ewangelikalna) może być zdefiniowana wokół czterech kryteriów: 
1. nawrócenie serca (które wyraża się przez zmianę życia); 
2. biblicyzm (Biblia jest widziana literalnie jako Słowo Boże); 
3. fundamentalna rola ofiary Jezusa Chrystusa na krzyżu, który umarł dla zbawienia rodzaju ludzkiego; 
4. swoisty „militantyzm”, czyli kultura zaangażowania. 

Wyżej podane elementy prowadzą do kładzenia nacisku na ludzkie indywiduum i wolność sumienia, a także - i w większości przypadków - na podkreślanie odrzucenia wszelkiego związku (nazwijmy go dialektycznym - wzajemnego wpływu) między Kościołem a państwem. 

Ewangeliczni (ewangelikalni) optują zatem za tożsamością religijną wybraną przez jednostkę (na podstawie świadomej i konsekwentnej decyzji), w przeciwieństwie do tożsamości religijnej odziedziczonej (czyli tej, która jest „nadana”). 
Oczywiście oba te elementy nie wykluczają się wzajemnie, nacisk jest położony tutaj na świadomość i konsekwentny wybór. Może to być świadomy wybór religijności „odziedziczonej”, który jednak winien skutkować prawdziwym i konsekwentnym zaangażowaniem w życie wiary. 

Od XX wieku można zauważyć pojawiające się po raz kolejny w dziejach tego kierunku, swoiste napięcia w łonie samych Kościołów protestanckich historycznych, w których pojawiają się coraz silniej tendencje ewangeliczne, związane ze świadomością potrzeby odnowy duchowej tych Kościołów. Dzieje się tak, w wyniku zaobserwowania w nich przerostu tradycji i formalizmu nad wiarą żywą. 
Podobnie w łonie samych, już typowo ewangelikalnych Kościołów, dochodzi do dyskusji między rozwijającymi się (a wspomnianymi już wyżej) pozycjami ewangelikalizmu liberalnego, a tymi, które uważają się za środowiska ortodoksyjnie ewangelikalne, bądź za „istotnie” ewangelikalne.

Należy także podkreślić, że od okołu dwudziestu lat, w przeciwieństwie do odczuwalnego ogólnego kryzysu chrześcijaństwa, Kościoły nie tylko typowo ewangelikalne, ale także nurty o charakterze ewangelikalnym w łonie Kościołów tradycyjnego, historycznego 
protestantyzmu, prezentują istotną i pełną życia dynamikę rozwoju. 
Jest to szczególnie odczuwalne i obserwowalne w Ameryce Centralnej i Łacińskiej, ale także w Azji Południowo-Wschodniej (np. w Korei Południowej), gdzie protestantyzm ewangelikalny prezentuje swój spektakularny rozwój. 
Podobny, choć o nieco mniejszej dynamice proces, obserwowalny jest w Ameryce Północnej i Europie (zwłaszcza Zachodniej). 

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz