czwartek, 13 czerwca 2013

Teologia ewangeliczna/ewangelikalna

Teologia ewangeliczna (ewangelikalna) pragnie postrzegać siebie samą jako ścisłą kontynuatorkę myśli Reformatorów wieku XVI. 
Niemniej, jej wierność temu źródłu, mając na uwadze zmianę kontekstu zewnętrznego życia Kościoła, nabrała zdecydowanie własnej fizjonomii... 
Myśl teologiczną ewangelikalną odróżnia w pierwszym rzędzie (od nurtu pierwotnie reformacyjnego) jej opór wobec modernizmu, jako dziedzictwa cywilizacyjnego okresu Oświecenia, które to jednak Oświecenie– wbrew oczekiwaniom samych ewangelikalnych– także wpłynęło na ich refleksję teologiczną, np. w jej skoncentrowaniu się na jednostce, z mniejszym naciskiem na grupę społeczną, na społeczność jako taką... 

Elementem szczególnym nurtów ewangelikalnych jest przylgnięcie do nieomylnego autorytetu Pisma Świętego. 
Hermeneutyka biblijna (sztuka interpretacji tekstu biblijnego) uprawiana w tym środowisku jest wysoce nieufna wobec założeń intelektualnych wynikających z ducha (mody) czasu i pragnie bardzo silnie podkreślić zakorzenienie treści nauczania kościelnego w fakcie historycznym, za jaki są uważane opowieści biblijne.  




Konflikt z tendencjami kultury dominującej, traktowanej często z dużą nieufnością, prowadzi ewangelikalnych do podkreślania poczucia winy/grzechu (związanego w naturalny sposób w uczestniczeniu w pseudo-wartościach regulujących życie świata) i do kładzenia nacisku na konieczność osobistego nawrócenia, widzianego jako zerwanie z przeszłością, jako radykalna przemiana życia, jego punktów odniesienia, wartości życie to regulujących. 
Ewangelikalizm kładzie silny nacisk na eschatologię (czyli nauczanie o tym, co dotyczy rzeczy ostatecznych człowieka i świata), często w kategoriach odniesionych do konkretnych, zwiastujących czasy ostateczne w konkrenty sposób, wydarzeń historycznych. 

Teologiczny model ewangelikalny (to znaczy podstawowe kategorie intelektualne teologii ewangelikalnej), dominujący wśród szeregu różnych Kościołów tego nurtu, jest przede wszystkim dziedzicem myśli Jana Kalwina, mając na uwadze:  
- umieszczenie soteriologii (teologicznej nauki o zbawieniu) w centrum refleksji teologicznej,  - naukę o Krzyżu, jako ofierze zastępczej za grzechy ludzkie oraz 
- pewną równowagę między usprawiedliwieniem i uświęceniem. 

Ewangelikalni, będący w ich koncepcjach teologicznych ścisłymi kalwinistami, podtrzymują i podkreślają augustyńską nadrzędność łaski, podczas gdy w tym samym ewangelikalnym środowisku można spotkać teologów o skłonnościach arminiańskich, wprowadzających i akcentujących wolność woli (Chrystus umarł za wszystkich, ale zbawienie zależy od przyjęcia go w wierze, co jest i należy do wolnej decyzji człowieka). 

Obok tych wyżej wspomnianych tendencji (zróżnicowanych tak, jak choćny kalwinizm ścisły i arminianizm), wśród ewangelikalnych można spotkać tendencje zbliżone do luterańskiego pietyzmu (przede wszystkim niemieckiego i skandynawskiego, które są mniej dogmatyczne), bardzo związanego z pojęciem nowego narodzenia. 

Można także zaobserwować w łonie ewangelikalizmu istnienie jeszcze innych nurtów, jak choćby te o historycznym charakterze anabaptystycznym (np. menonici), będące ściśle pacyfistycznymi, podkreślające konieczność, stojącą przed każdym chrześcijaninem, pójścia za przykładem życia Chrystusa (pójścia konkrentego, także w detalach). 

W kwestiach eklezjologii (teologicznej nauki o Kościele), wśród ewangelikalnych można spotkać także wiele odmiennych postaw; od eklezjologii typu reformowanego po typ charakteryztyczny dla myśli baptystycznej, z wielu niuansami i wariantami oby tych modeli... 

Sami ewangelikalni między sobą są także dość zróżnicowani, jeśli chodzi o otwartość wobec myśli i nauki zewnętrznej, zewnętrznej wobec środowisk kościelnych. 
Dla przykładu, szczególną podstawę dla wielu różnych postaw stanowi rozumienie - mniej lub bardziej literalne - Księgi Rodzaju, proroctw Starego Testamentu oraz interpretacja cudów obu Testamentów. 
Podobnie, problemem dla wielu środowisk ewangelikalnych mogą być debaty o charakterze społecznym, jak na przykład kwestia feminizmu, czy tzw. kontekstualizacja Ewangelii (ukonkretnienie życia nią w danym kontekście historycznym), we współczesnej, innej historycznie (niż ta, współczesna Nowemu Testamentowi) sytuacji społecznej. 

Pośród teologów, znaczących w wymiarze światowym dla współczesnej myśli ewangelikalnej, warto wymienić nazwiska, takie jak: 
- James Innel Parker, anglikański kalwinista; 
- Donald A.Carson, baptysta; 
- I.Howard Marshal, metodysta; 
- Charles Caldwell Ryrie, dla tzw. nurtu dyspensacjonalizmu (nurtu podkreślającego niezbędność literalnej interpretacji Pisma Świętego, szczególnie zawartych w nim proroctw oraz odróżniającego Izrael od od Kościoła Nowego Testamentu). 
Jeśli chodzi o apologetykę ewangelikalną, warto wspomnieć dwie postaci: 
- John Warwick Montgomery oraz 
- Clark Harold Pinnock. 
Dla lepszego i z pewnością bardziej kompetentnego przedstawienia teologicznej myśli ewangelikalnej, gorąco zachęcamy czytelników do sięgnięcia po dzieła napisane choćby przez wyżej wspomnianych autorów. 

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz