niedziela, 7 października 2012

Ewangelia według świętego Marka, rozdział 2, wersety 1 do 12


Propozycja studium biblijnego dla grupy domowej


Uzdrowienie sparaliżowanego. 

Ewangelia według świętego Marka, rozdział 2, wersety 1 do 12: 

I znowu, po kilku dniach, przyszedł do Kafarnaum i usłyszano, że jest w domu. I zeszło się wielu, tak iż się i przed drzwiami już pomieścić nie mogli, a On głosił im słowo. I przyszli do niego, niosąc paralityka, a dźwigało go czterech. A gdy z powodu tłumu nie mogli do niego się zbliżyć, zdjęli dach nad miejscem, gdzie był, i przez otwór spuścili łoże, na którym leżał paralityk. A Jezus, ujrzawszy wiarę ich, rzekł paralitykowi: Synu, odpuszczone są grzechy twoje. A byli tam niektórzy z uczonych w Piśmie; ci siedzieli i rozważali w sercach swoich: Czemuż ten tak mówi? On bluźni. Któż może grzechy odpuszczać oprócz jednego, Boga? A Jezus zaraz poznał w duchu swoim, że tak myślą w sobie, i rzekł im: Czemuż tak myślicie w sercach swoich? Cóż jest łatwiej, rzec paralitykowi: Odpuszczone są ci grzechy, czy rzec: Wstań, weź łoże swoje i chodź? Lecz abyście wiedzieli, że Syn Człowieczy ma moc odpuszczać grzechy na ziemi, rzekł paralitykowi: Tobie mówię: Wstań, weź łoże swoje i idź do domu swego. I wstał, i zaraz wziął łoże, i wyszedł wobec wszystkich, tak iż się wszyscy zdumiewali i chwalili Boga, i mówili: Nigdyśmy nic podobnego nie widzieli. 


Dzieło Marka

Pośród szesnastu cudów Jezusa opisanych przez Marka, przyjrzymy się opowiadaniu o uzdrowieniu sparaliżowanego w Galilei. 
Kilka słów przypomnienia rzeczy znanych, ale być może mimo to wartych wspomnienia:
Ewangelia Marka, według szeregu specjalistów biblistów jest najstarszą, a obiektywnie najkrótszą,  z Ewangelii tzw. kanonicznych, tzn. będących tekstami natchnionymi przez Ducha Świętego. Rozpoczyna się ona słowami: Początek ewangelii o Jezusie Chrystusie, Synu Bożym. 
Ewangelia daje początek niejako nowemu gatunkowi literackiemu, z greckiego euangelion, które oznacza dobrą nowinę. 
O jakiej dobrej nowinie autor chce opowiedzieć swoim czytelnikom? Oczywiście o objawieniu się działania Boga na ziemi przez życie i dzieło Jezusa. 
Ewangelia Marka zaadresowana jest do wspólnot chrześcijańskich, które nie mają religijnego statutu legalnego (czyli nie należą do kultów uznanych przez cesarstwo rzymskie I w.). Kultem oficjalnym jest oczywiście oddawany ubóstwionemu cesarzowi. 
Autor, Marek, nie jest apostołem, ale chrześcijaninem drugiego pokolenia. Zna on tradycje związane z apostołami Piotrem i Pawłem. Pisze swoją Ewangelię po grecku, być może w latach 60-tych I w. 
Wybrany przez nas fragment sytuuje się u początku księgi. Wcześniej, Marek prezentuje Jana Chrzciciela, następnie Jezusa: Jego chrzest, próbę pokus, Jego nauczanie w synagodze i trzy uzdrowienia. Jest to ważne dla podkreślenia, jak bardzo dla Marka słowa i dzieła Jezusa są ze sobą związane. 
Nie zapomnijmy także, że opowiadanie o cudach jest gatunkiem literackim szczególnym. Wpierw, nim stają się relacją o samym fakcie cudu, opowiadania te mają za cel podzielenie się doświadczeniem fundamentalnym, doświadczeniem zerwania ze zwyczajnym biegiem wydarzeń życia, inaugurując nowy czas. To, co w ewangelicznych opowiadaniach o cudach jest szczególnie ważne, to paradoksalnie nie sam cud, który umyka próbie definicji historycznej. To co jest szczególnie ważne w fakcie cudu (czyli oczywiście w historycznej wiarygodności faktu, będącej jednak tłem przekazu), to przyszłość Boża, która otwiera się przed czytelnikami, czy słuchaczami danego opowiadania. 


Aby lepiej zrozumieć tekst

Nasz fragment jest stworzony przez montaż dwóch części: 
a. opowiadanie o cudzie i
b. dialog polemiczny, poprzedzonych preambułą: 

Można tekst, dla celów roboczych rozbić na części następujące:
W.1 i 2: dekoracja, tło wydarzenia. 
W.3 do 5a i 11 do 12: sam cud – z człowieka leżącego Jezus czyni człowieka stojącego o własnych siłach. 
W.5b do 10: polemika: uczeni w Piśmie wkraczają na scenę – Jezus jest prowokowany i odpytywany. 


Istnieje kilka możliwych sposób podejścia do interpretacji tekstu. 

Ø Podejście semantyczne. 

Można zauważyć w tekście ważność słowa dom, które uprzywilejowuje, w pierwszym opowiadaniu, kategorie miejsca życia, zamieszkania, pozycji i ruchu bohaterów opowiadania. 
W drugiej części, można pozostać „wewnątrz” domu, gdzie ważny jest porządek i rodzaj komunikacji między podmiotami wydarzenia. 

Ø Podejście historyczne.
I w. po Chr. jest czasem cudów. W świecie antycznym, ze swej natury religijnym, celebracja życia to celebracja bóstw. To, co zagraża życiu (niepłodność, susza, choroba, śmierć, itd.) jest przeżywane jako anty-życie, jako zerwanie z bóstwami. Podobnie też funkcje kapłana, uzdrowiciela i egzorcysty są często zjednoczone i wcielone w jednej osobie. Np. Plutarch (pisarz, filozof moralista starożytnej grecki, 46-126) każe powiedzieć kapłanowi-uzdrowicielowi z sanktuarium Epidaura: „Ja go opatrzyłem, Bóg do uzdrowił”. Liczne sanktuaria, liczni uzdrowiciele są powszechnie znani w I w. 
Działanie Jezusa wpisuje się zatem w znane Jego współczesnym kategorie kulturowe i religijne. 

Ø Podejście symboliczne
Jeśli przetłumaczy się odpuszczone są grzechy twoje, przez zmazane są , uregulowane twoje „długi”, nie traci się sensu oryginalnego słów Ewangelii, a pozwala się zrozumieć system „długu” w jakiego kontekście znajdują się opisywane wydarzenia. Grzech, tzn. w rozumieniu biblijnym  zerwanie relacji z Bogiem, może przynieść ze sobą przekleństwo i chorobę. Prezentując Jezusa odpuszczającego grzechy, tzn. zwalniającego z długu paralityka, opowiadanie ukazuje Go, jako mającego autorytet nad całym systemem długów (w znaczeniu egzystencjalnym, ale i religijnym). 
W centrum opowiadania znajduje się spór między Jezusem i uczonymi w Piśmie. Dla tych ostatnich jedynie Bóg może wybaczyć. Uzdrawiając sparaliżowanego Jezus ukazuje swój autorytet mocy wybaczania. 
Tłum rozpozna w tym znak nowej rzeczywistości. To już nie problem choroby, który staje w centrum opisywanej historii, ale jest to kwestia wyzwalającej mocy Syna Bożego. 


Kwestie, które można poddać rozważaniu

Ø Określić bohaterów opowiadania. Kim oni są? Co robią?
Ø Zanotować opozycje (osób, zachowań, słów, itp.)
Ø Podkreślić powtórzenia w ww.9-12. Czego one dotyczą? Co autor chce przez nie ukazać? 
Ø Spróbować odróżnić opowiadanie o cudzie i dialog polemiczny. 
Ø Jak opowiadanie prezentuje Jezusa? 


Chcąc pójść dalej

Opowiadania o uzdrowieniach w Starożytności.

Można wspomnieć tak zwane ex voto, pochodzące z różnych sanktuariów bóstw uzdrawiających, jak Asklepios (Eskulap) lub Serapis. Są to stele, tabliczki, naczynia lub kości, zawierające inskrypcje, które są podziękowaniem bóstwom. Można na nich przeczytać typ choroby (ślepota, głuchota, epilepsja, itp.). Uzdrowienie otrzymane jest proklamacją mocy bóstwa.

Tacyt (historyk łaciński, 55-119), napisał życie cesarzy od Nerona do Domicjana. Podkreślając jedną z ich ról podaje, że cesarz Wespazjan, podczas swojej podróży po Egipcie około roku 70, dokonał szeregu uzdrowień: 
"W tych samych miesiącach, gdy Wespazjan oczekiwał w Aleksandrii letnich pomyślnych wiatrów i bezpiecznej podróży morskiej, zdarzyło się wiele cudów, w których ujawniło się błogosławieństwo z góry i dała znać o sobie swego rodzaju skłonność boskości do Wespazjana. Pewien Aleksandryjczyk, znany z tego, że stracił wzrok, prosił go błagalnie o wyleczenie ze ślepoty i to na podstawie wskazówek boga Serapisa, którego zabobonny lud czcił przed wszystkimi innymi bogami. I tak prosił władcę o łaskę polegającą na tym, by ten splunął mu na wargi i oczodoły. Inny człowiek, z chorą ręką, prosił, powołując się na tego samego boga, by cesarz stanął stopą na jego rękę. Początkowo Wespazjan śmiał się i nie chciał tego uczynić. Ale ponieważ ludzie nie rezygnowali z namawiania go — naszła go bojaźń z powodu ewentualnego zniesławienia go i pomówienia o złą wolę, gdyby mu się miało nie powieść, a z drugiej strony ogarnęła go nadzieja wywołana nieustannymi błaganiami i namowami ludzi, którzy go podziwiali. W końcu żądał orzeczenia lekarzy, czy ślepota i podobny uszczerbek mogą zostać przez oddziałanie człowieka uleczone. Lekarze w odniesieniu do danych przypadków wyjaśnili: jednemu z nich zdolność widzenia nie obumarła i wróci, jeśli szkodliwe przyczyny zostaną usunięte; drugiemu można by wywichnięte stawy wyleczyć, jeżeli oddziała na nie uzdrawiająca moc. I niewykluczone, że jest to wola bogów, iż właśnie władca został do tego powołany. Zresztą sława wyleczenia spadnie na cesarza, a szyderstwo wywołane nieudaną terapią spadnie na chorych, godnych ubolewania. Tak więc Wespazjan, który wszędzie dostrzegał zielone światło dla swej pomyślności, uznał, że nie ma dlań nic niemożliwego i dlatego pełen radości podjął się uczynić to, czego od niego oczekiwano, obserwowany w napięciu przez stojący wokoło tłum. Ręka stała się użyteczna natychmiast, a ślepy odzyskał wzrok. Świadkowie tego przypominają sobie oba te wydarzenia jeszcze dzisiaj, kiedy kłamstwo nie mogłoby im już przynieść korzyści" (Tacyt, Hist. 4, 81).

Ciekawym może być porównanie tekstu Tacyta z uważną lekturą tekstów biblijnych Marka 8 i Jana 9. Porównanie takie niech będzie skoncentrowane na wychwyceniu podobieństw i różnic w opisie cudów Wespazjana, podanych przez Tacyta, odnosząc refleksję do wydarzeń opisanych w Ewangeliach. 
Jest niezwykle ważne podkreślenie odmienności zakończenia wydarzeń „wespazjańskich” i cudów dokonanych przez Syna Bożego. 

Godne podkreślenia jest także, że uzdrawiacze rzymscy, czy greccy posługiwali się cudami, aby potwierdzić ich moc lub by nauczać jakąś ich mądrość lub filozofię. W przypadku cudów dokonanych przez Jezusa, zauważa się w pierwszym rzędzie, że są one w większości odpowiedzią na zaufanie chorego lub jego otoczenie, jego najbliższych, zawierając w sobie głęboką, egzystencjalną relację między Jezusem i chorym. Nie ma więc tutaj gry o zdobycie władzy, panowania – pamiętajmy, że Jezus konsekwentnie odrzuca w Ewangeliach wszyskie propozycje objęcia przez niego władzy!  


Kilka informacji pomocniczych

Kafarnaum: miasto w Galilei, usytuowane na brzegu Jeziora Tyberiadzkiego (zwanego także Morzem Galilejskim). Według Ewangelii Jezus nauczał tam w synagodze i uzdrowił tam szereg osób. 

Dach domów palestyńskich, w formie tarasu, był zbudowany z gałęzi i ziemi. 

Rodzaj maty służył za posłanie do spania, a zatem to bardziej na takiej macie przyniesiony został chory do Jezusa, co też tłumaczy łatwość, z jaką po uzdrowieniu zabiera on swoje posłanie ze sobą. 

Uczeni w Piśmie, to oczywiście specjaliści od Prawa Mojżeszowego (tak w wymiarze spisanym, jak i tradycji ustnych). 

Bluźnierstwo, czy innymi słowy „mówienie przeciw Bogu”, oskarżanie Boga lub rzeczy świętych z Nim związanych było karą, za którą prawo żydowskie przewidywało śmierć przez ukamienowanie. Pamiętajmy, że oskarżenie to zostanie podtrzymane przeciw Jezusowi, podczas Jego procesu, w końcu Ewangelii. 

Syn człowieczy – w Ewangeliach Jezus określa tak sam siebie. 

Chwalić Boga oznacza świętować Jego moc, majestat Jego osoby, ale także wszystko to, co od Niego otrzymujemy. 
W znaczeniu biblijnym chwalenie, uwielbianie Boga, jest jednocześnie wyznaniem wiary – uwielbiam Tego, któremu zawierzyłem, który jest centrum mojego życia, mojego istnienia. 

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz