poniedziałek, 13 sierpnia 2012

Filip Jakub Spener (1635-1705)


Dla bardziej plastycznego zrozumienia zjawiska pietyzmu wydaje się celowym zatrzymanie się przez moment i krótkie przedstawienie biografii i myśli jednego z XVII-wiecznych liderów tego nurtu – Filipa Jakuba Spenera. 

Urodzony w Ribeauville (Alzacja) Spener rozpoczął w 1651 r. studia filozofii, a następnie teologii na Uniwersytecie w Strasburgu. 
Po dalszych studiach, odbytych na uniwersytetach w Bazylei, Genewie, Lyonie,  Stuttgarcie i Tübingen, otrzymawszy tytuł doktora teologii w 1664, Spener zostaje kaznodzieją katedry (luterańskiej) w Strasburgu, a od 1666 r. pracuje we Frankfurcie nad Menem. 

Od roku ok.1670 pietyzm zaczyna w Niemczech stawać się coraz bardziej obecny w życiu Kościoła, a to za przyczyną wcześniejsze pracy i głoszenia Johanna Arndta (1555-1621). 
Właśnie we Frankfurcie tworzą się coraz liczniejsze grupy „przebudzeniowe” w 


ramach już istniejących wspólnot (parafii) kościelnych. 

Spener publikuje w 1675 r. swoje Pia desiderai, dzieło które stanie się programowym dla nemieckiego pietyzmu. Znajduje się w nim nawoływanie do reformy pastoratu, umocnienia pozycji osób świeckich i wspólnot (duchowego i strukturalnego), zachęta do zwiększonej praktyki pobożności oraz do dania większego miejsca studium Biblii i teologii. 

To nawoływanie do reformy (kościołów protestanckich – sic!) było wpisana w dynamikę „nadziei lepszych czasów dla Kościoła Bożego na ziemi”. 
Pomimo bardzo silnych ataków, które napotkała głoszona przez niego nauka, Spener pozostał wierny tej nauce. 

W 1686 r. Spener otrzymał nominację na głównego kaznodzieję dworu w Dreźnie, pozycję będącą najwyżej cenioną w luteranizmie niemieckim. 
Niemniej, na skutek konfliktu, Spener musi opuścić Saksonię, wyjeżdżając do Berlina, gdzie w 1691 zostaje członkiem konsystorza i pastorem kościoła  Świętego Mikołaja. 
Tam osiągnie najwyższy poziom swego wpływu na rzeczywistość kościelną i inetlektualną Niemiec swego czasu (między innymi będzie współodpowiedzialny za fundację uniwersytetu w Halle w latach 1692-94). 

Wpływ swój zaznacza i wywiera przede wszystkim dzięki obfitej korespondencji. 
W swoich pismach zwalcza zarówno socynianizm (nurt teologiczny poddający w wątpliwość zasady Trójcy Św.), jak i katolicyzm. 

Następcą i najważniejszym uczniem Spenera był August Francke (z Halle). 

Jeśli chcielibyśmy w dwóch słowach streścić główne założenia nauczania Spenera to byłyby to przede wszystkim: 
Ø nauczanie o nowym narodzenie (czyli mocne osadzenie w nauczaniu Apostoła Pawła), 
Ø podkreślanie osobistego doświadczenia Boga i koncepcja Kościoła, jako zgromadzenia tych, którzy są nowo-narodzeni w wierze. 

Nauczanie Spenera do dzisiaj rozbrzmiewa, czasem bez świadomości tego faktu, w wielu -  także współczesnych - Kościołach protestanckich, nie tylko tzw. historycznych, ale – i być może przede wszystkim – w tzw. Kościołach ewangelikalnych.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz